R.S.O.L.
|
Room for the Study Of Loneliness : ruimte voor hedendaagse kunst
|
- 20.05 - 20.06 2026
At Night
presentatie met werk van Marcel van Eeden info, Maarten Sipma info, Ibrahim Kurt info, Aalt van de Glind info, Petra Noordkamp info Matthijs Vermeulen, Marc Andres Raven info, Teun Vermeer info, Martin van Zomeren info
curatoren: Ton Kruse (samenstelling en concept) & Aalt van de Glind (tentoonstellingsontwerp)
’s Nachts is het donker. Alleen als de hemel helder is, toont de wereld zich in het donkere licht dat de maan weerkaatst. Iedereen slaapt – alleen jij bent er, die het ziet.
Het duister is de afwezigheid van daglicht: men ziet minder goed, ziet zaken anders, of men ziet niet (blindheid). Met het duister is het donker van de nacht een symbool geworden dat te denken geeft. In het verlengde van dat duister kan ook de nacht zelf een symbool worden. Want, een symbool is een manifestatie van ‘een massa typerende intenties’ in ‘een zaak’, zegt de Franse filosoof Paul Ricoeur (Symbolen van het Kwaad 1, Lemniscaat, Rotterdam, 1960, p. 13). Hiermee wil hij zeggen: het woord dat een zaak betekent, manifesteert gelijktijdig een veelheid aan bedoelde betekenissen (a.w. p. 14). In het noemen van dat ene ‘ding’ worden vele ervaringen en inzichten bespreekbaar en zo denkbaar. Ricoeur zegt: ‘De letterlijke en voor de hand liggende betekenis wijst boven zichzelf uit naar iets dat is als …’ (a.w. p. 17)
De eerste betekenis is helder, ondubbelzinnig – maar de tweede betekenis is, wat Ricoeur noemt ‘ondoorzichtig’: er zijn vele woorden nodig en mogelijk om deze te trachten te vatten, zonder dat deze ooit definitief en uitputtend beschreven wordt. We kunnen de analogie tussen de letterlijke en de symbolische betekenis niet verstandelijk beheersen, zegt Ricoeur (a.w. p. 17). En daarmee komen we ook bij wat we bedoelen wanneer we spreken over het ‘beeldende’ in de kunst: het beeld drukt iets uit wat uitgaat boven het puur verwijzende naar iets wat (ergens, ooit) bestond of bestaat in de wereld. Ricoeur haalt hierbij Bachelard aan: het beeld ‘voert ons naar de oorsprong van het sprekende wezen’; het stelt de taal ‘in haar staat van ontstaan’ (G. Bachelard, La Poétique de l’Espace. 1957 – a.w. p. 15,16).
Alleen wakker, 's nachts, ervaar ik de wereld anders. In het duister schuilt gevaar. We horen iets, maar we zien het niet. We worden teruggeworpen op onszelf.
In Kafka’s notitie ‘Nachts/At Night/'s Nachts), uit het begin van de jaren twintig van de twintigste eeuw, staat:
‘Het is slechts toneelspel, een onschuldig zelfbedrog, dat ze in huizen slapen, in veilige bedden, onder een veilig dak ... in werkelijkheid zijn ze samengeschoold zoals ze dat ooit en steeds weer deden in een verlaten gebied, een kamp in de open lucht, ... onder een koude hemel op de koude aarde, ineengezakt waar ze eerder stonden.’
De eenzame wakkere, ‘s nachts, is de illusie van veiligheid en geborgenheid kwijt. Hij ziet dat we kwetsbaar zijn, onder een koude hemel staan: er (b)lijkt n(N)iemand te zijn die om ons geeft, die op ons past.
De nacht is zo beeld van het koude duister in ons bestaan: de onverschilligheid van de kosmos. Wie geeft er om ons, als individuen? Het duister van de nacht is beeld van het kwade dat in ons bestaat, dat onverschillig omgaat met het leven van het individu. Het meisje zonder ouders in een vluchtelingenkamp, de dakloze vrouw in een wereldstad, de jongeman verstrikt in een sadistische chatgroep, het jonge dier dat gegrepen wordt door hyena’s, de man die doodgeschopt wordt door een voorbijganger, de slacht van een varken – de lijst lijkt eindeloos.
Het woord ‘foto’ in fotografie komt van het Oudgriekse woord voor licht: phōs. Graferen betekent ‘schrijven’. Fotografie betekent dus: schrijven met licht. Vroeger, voor de komst van AI, gold fotografie dan ook als bewijs - in rechtszaken, bij de recherche en in de journalistiek. Gebeurtenissen en plaatsen konden ermee worden gedocumenteerd, vastgelegd: een foto loog niet.
Natuurlijk, de fotograaf kaderde en richtte, stelde de belichting in en drukte af – en liet daarmee zaken weg, maakte een keuze, interpreteerde wat belangrijk was en wat niet. Maar het met licht geschreven beeld was redelijk moeilijk te manipuleren en vrijwel iedere ingreep bleef zichtbaar, liet zijn sporen na. Daarmee was fotografie een medium dat werd geloofd: het liet de werkelijkheid zien zoals die was. De naakte werkelijkheid. Fotografie kon schril zijn, illusieloos, het schreef de realiteit met koud licht neer.
Er bestaat een zekere analogie tussen hoe de nacht de illusie van veiligheid en geborgenheid kan wegnemen en hoe fotografie de naakte werkelijkheid toonde. Fotografie kan het duister neerschrijven met licht.
Kafka eindigt zijn notitie als volgt:
‘Waarom kijk je? Er moet tenslotte iemand toekijken, zegt men. Er moet iemand zijn die het ziet.’
TK 11-01-2026
Het duister is de afwezigheid van daglicht: men ziet minder goed, ziet zaken anders, of men ziet niet (blindheid). Met het duister is het donker van de nacht een symbool geworden dat te denken geeft. In het verlengde van dat duister kan ook de nacht zelf een symbool worden. Want, een symbool is een manifestatie van ‘een massa typerende intenties’ in ‘een zaak’, zegt de Franse filosoof Paul Ricoeur (Symbolen van het Kwaad 1, Lemniscaat, Rotterdam, 1960, p. 13). Hiermee wil hij zeggen: het woord dat een zaak betekent, manifesteert gelijktijdig een veelheid aan bedoelde betekenissen (a.w. p. 14). In het noemen van dat ene ‘ding’ worden vele ervaringen en inzichten bespreekbaar en zo denkbaar. Ricoeur zegt: ‘De letterlijke en voor de hand liggende betekenis wijst boven zichzelf uit naar iets dat is als …’ (a.w. p. 17)
De eerste betekenis is helder, ondubbelzinnig – maar de tweede betekenis is, wat Ricoeur noemt ‘ondoorzichtig’: er zijn vele woorden nodig en mogelijk om deze te trachten te vatten, zonder dat deze ooit definitief en uitputtend beschreven wordt. We kunnen de analogie tussen de letterlijke en de symbolische betekenis niet verstandelijk beheersen, zegt Ricoeur (a.w. p. 17). En daarmee komen we ook bij wat we bedoelen wanneer we spreken over het ‘beeldende’ in de kunst: het beeld drukt iets uit wat uitgaat boven het puur verwijzende naar iets wat (ergens, ooit) bestond of bestaat in de wereld. Ricoeur haalt hierbij Bachelard aan: het beeld ‘voert ons naar de oorsprong van het sprekende wezen’; het stelt de taal ‘in haar staat van ontstaan’ (G. Bachelard, La Poétique de l’Espace. 1957 – a.w. p. 15,16).
Alleen wakker, 's nachts, ervaar ik de wereld anders. In het duister schuilt gevaar. We horen iets, maar we zien het niet. We worden teruggeworpen op onszelf.
In Kafka’s notitie ‘Nachts/At Night/'s Nachts), uit het begin van de jaren twintig van de twintigste eeuw, staat:
‘Het is slechts toneelspel, een onschuldig zelfbedrog, dat ze in huizen slapen, in veilige bedden, onder een veilig dak ... in werkelijkheid zijn ze samengeschoold zoals ze dat ooit en steeds weer deden in een verlaten gebied, een kamp in de open lucht, ... onder een koude hemel op de koude aarde, ineengezakt waar ze eerder stonden.’
De eenzame wakkere, ‘s nachts, is de illusie van veiligheid en geborgenheid kwijt. Hij ziet dat we kwetsbaar zijn, onder een koude hemel staan: er (b)lijkt n(N)iemand te zijn die om ons geeft, die op ons past.
De nacht is zo beeld van het koude duister in ons bestaan: de onverschilligheid van de kosmos. Wie geeft er om ons, als individuen? Het duister van de nacht is beeld van het kwade dat in ons bestaat, dat onverschillig omgaat met het leven van het individu. Het meisje zonder ouders in een vluchtelingenkamp, de dakloze vrouw in een wereldstad, de jongeman verstrikt in een sadistische chatgroep, het jonge dier dat gegrepen wordt door hyena’s, de man die doodgeschopt wordt door een voorbijganger, de slacht van een varken – de lijst lijkt eindeloos.
Het woord ‘foto’ in fotografie komt van het Oudgriekse woord voor licht: phōs. Graferen betekent ‘schrijven’. Fotografie betekent dus: schrijven met licht. Vroeger, voor de komst van AI, gold fotografie dan ook als bewijs - in rechtszaken, bij de recherche en in de journalistiek. Gebeurtenissen en plaatsen konden ermee worden gedocumenteerd, vastgelegd: een foto loog niet.
Natuurlijk, de fotograaf kaderde en richtte, stelde de belichting in en drukte af – en liet daarmee zaken weg, maakte een keuze, interpreteerde wat belangrijk was en wat niet. Maar het met licht geschreven beeld was redelijk moeilijk te manipuleren en vrijwel iedere ingreep bleef zichtbaar, liet zijn sporen na. Daarmee was fotografie een medium dat werd geloofd: het liet de werkelijkheid zien zoals die was. De naakte werkelijkheid. Fotografie kon schril zijn, illusieloos, het schreef de realiteit met koud licht neer.
Er bestaat een zekere analogie tussen hoe de nacht de illusie van veiligheid en geborgenheid kan wegnemen en hoe fotografie de naakte werkelijkheid toonde. Fotografie kan het duister neerschrijven met licht.
Kafka eindigt zijn notitie als volgt:
‘Waarom kijk je? Er moet tenslotte iemand toekijken, zegt men. Er moet iemand zijn die het ziet.’
TK 11-01-2026
Programma in ontwikkeling:
- herfst 2026
you were here
|
archives from the margin
|
(werktitel)
|
een samenwerking met Ruimte Ceasuur info van Hans Overvliet i.s.m. Giel Louws info en Jorieke Rottier info
meer informatie volgt ...
Het maken van een presentatie kost veel geld: uren, marketing, materialen, reiskosten, bemensing. Naast de vaste lasten voor de ruimte. Uw steun is daarom hard nodig. Steun R.S.O.L. nu.
R.S.O.L. wordt niet gesteund door overheden of fondsen, maar wordt helemaal gefinancierd uit eigen middelen, inkomsten en donaties.
R.S.O.L. wordt niet gesteund door overheden of fondsen, maar wordt helemaal gefinancierd uit eigen middelen, inkomsten en donaties.