R.S.O.L. archive
Room for the Study Of Loneliness : space for contemporary art
At Night |
⇱ |
presentatie met werk van / a presentation with work by:
Marcel van Eeden info, Maarten Sipma info, Ibrahim Kurt info, Aalt van de Glind info, Petra Noordkamp info Matthijs Vermeulen, Marc Andres Raven info, Teun Vermeer info, Martin van Zomeren info & Ton Kruse
Marcel van Eeden info, Maarten Sipma info, Ibrahim Kurt info, Aalt van de Glind info, Petra Noordkamp info Matthijs Vermeulen, Marc Andres Raven info, Teun Vermeer info, Martin van Zomeren info & Ton Kruse
|
R.S.O.L. 20.05 - 20.06 2026
curatoren / curators: Ton Kruse (samenstelling en concept / curation and concept) & Aalt van de Glind (tentoonstellingsontwerp / exhibition design)
deze tentoonstelling werd mede ondersteund door / this exhibition received partial funding from: Jeannette Hollaar Fonds info en een inleiding door / and an introduction by: Simone Hoàng info
|
|
|
At Night (for R.S.O.L.), Ton Kruse, 2023
bewerking van / adaptation of: At Night, Tolhurst, Hartley, Smith, Gallup, 1980 opgenomen in de oude R.S.O.L. gedurende / recorded in the former R.S.O.L. during: 'Constructs of Dwelling' info |
|
’s Nachts is het donker. Alleen als de hemel helder is, toont de wereld zich in het donkere licht dat de maan weerkaatst. Iedereen slaapt – alleen jij bent er, die het ziet.
Het duister is de afwezigheid van daglicht: men ziet minder goed, ziet zaken anders, of men ziet niet (blindheid). Met het duister is het donker van de nacht een symbool geworden dat te denken geeft. In het verlengde van dat duister kan ook de nacht zelf een symbool worden. Want, een symbool is een manifestatie van ‘een massa typerende intenties’ in ‘een zaak’, zegt de Franse filosoof Paul Ricoeur (Symbolen van het Kwaad 1, Lemniscaat, Rotterdam, 1960, p. 13). Hiermee wil hij zeggen: het woord dat een zaak betekent, manifesteert gelijktijdig een veelheid aan bedoelde betekenissen (a.w. p. 14). In het noemen van dat ene ‘ding’ worden vele ervaringen en inzichten bespreekbaar en zo denkbaar. Ricoeur zegt: ‘De letterlijke en voor de hand liggende betekenis wijst boven zichzelf uit naar iets dat is als …’ (a.w. p. 17)
De eerste betekenis is helder, ondubbelzinnig – maar de tweede betekenis is, wat Ricoeur noemt ‘ondoorzichtig’: er zijn vele woorden nodig en mogelijk om deze te trachten te vatten, zonder dat deze ooit definitief en uitputtend beschreven wordt. We kunnen de analogie tussen de letterlijke en de symbolische betekenis niet verstandelijk beheersen, zegt Ricoeur (a.w. p. 17). En daarmee komen we ook bij wat we bedoelen wanneer we spreken over het ‘beeldende’ in de kunst: het beeld drukt iets uit wat uitgaat boven het puur verwijzende naar iets wat (ergens, ooit) bestond of bestaat in de wereld. Ricoeur haalt hierbij Bachelard aan: het beeld ‘voert ons naar de oorsprong van het sprekende wezen’; het stelt de taal ‘in haar staat van ontstaan’ (G. Bachelard, La Poétique de l’Espace. 1957 – a.w. p. 15,16).
Alleen wakker, 's nachts, ervaar ik de wereld anders. In het duister schuilt gevaar. We horen iets, maar we zien het niet. We tasten in het duister. We worden teruggeworpen op onszelf.
In Kafka’s notitie ‘Nachts/At Night/'s Nachts), uit het begin van de jaren twintig van de twintigste eeuw, staat:
‘Het is slechts toneelspel, een onschuldig zelfbedrog, dat ze in huizen slapen, in veilige bedden, onder een veilig dak ... in werkelijkheid zijn ze samengeschoold zoals ze dat ooit en steeds weer deden in een verlaten gebied, een kamp in de open lucht, ... onder een koude hemel op de koude aarde, ineengezakt waar ze eerder stonden.’
De eenzame wakkere, ‘s nachts, is de illusie van veiligheid en zekerheid kwijt. Hij ziet dat we kwetsbaar zijn, onder een koude hemel staan: er (b)lijkt n(N)iemand te zijn die om ons geeft, die op ons past.
De nacht is zo beeld van het koude duister in ons bestaan: de onverschilligheid van de kosmos. Wie geeft er om ons, als individuen? Het duister van de nacht is beeld van het kwade dat in ons bestaat, dat onverschillig omgaat met het leven van het individu. Het meisje zonder ouders in een vluchtelingenkamp, de dakloze vrouw in een wereldstad, de jongeman verstrikt in een sadistische chatgroep, het jonge dier dat gegrepen wordt door hyena’s, de man die doodgeschopt wordt door een voorbijganger, de slacht van een varken – de lijst lijkt eindeloos. Begrip is een droom.
Het woord ‘foto’ in fotografie komt van het Oudgriekse woord voor licht: phōs. Graferen betekent ‘schrijven’. Fotografie betekent dus: schrijven met licht. Vroeger, voor de komst van AI, gold fotografie dan ook als bewijs - in rechtszaken, bij de recherche en in de journalistiek. Gebeurtenissen en plaatsen konden ermee worden gedocumenteerd, vastgelegd: een foto loog niet.
Natuurlijk, de fotograaf kaderde en richtte, stelde de belichting in en drukte af – en liet daarmee zaken weg, maakte een keuze, interpreteerde wat belangrijk was en wat niet. Maar het met licht geschreven beeld was redelijk moeilijk te manipuleren en vrijwel iedere ingreep bleef zichtbaar, liet zijn sporen na. Daarmee was fotografie een medium dat werd geloofd: het liet de werkelijkheid zien zoals die was. De naakte werkelijkheid. Fotografie kon schril zijn, illusieloos, het schreef de realiteit met koud licht neer.
Er bestaat een zekere analogie tussen hoe de nacht de illusie van veiligheid en zekerheid kan wegnemen en hoe fotografie de naakte werkelijkheid toonde. Fotografie kan het duister neerschrijven met licht.
Kafka eindigt zijn notitie als volgt:
‘Waarom kijk je? Er moet tenslotte iemand toekijken, zegt men. Er moet iemand zijn die het ziet.’
/
Het duister is de afwezigheid van daglicht: men ziet minder goed, ziet zaken anders, of men ziet niet (blindheid). Met het duister is het donker van de nacht een symbool geworden dat te denken geeft. In het verlengde van dat duister kan ook de nacht zelf een symbool worden. Want, een symbool is een manifestatie van ‘een massa typerende intenties’ in ‘een zaak’, zegt de Franse filosoof Paul Ricoeur (Symbolen van het Kwaad 1, Lemniscaat, Rotterdam, 1960, p. 13). Hiermee wil hij zeggen: het woord dat een zaak betekent, manifesteert gelijktijdig een veelheid aan bedoelde betekenissen (a.w. p. 14). In het noemen van dat ene ‘ding’ worden vele ervaringen en inzichten bespreekbaar en zo denkbaar. Ricoeur zegt: ‘De letterlijke en voor de hand liggende betekenis wijst boven zichzelf uit naar iets dat is als …’ (a.w. p. 17)
De eerste betekenis is helder, ondubbelzinnig – maar de tweede betekenis is, wat Ricoeur noemt ‘ondoorzichtig’: er zijn vele woorden nodig en mogelijk om deze te trachten te vatten, zonder dat deze ooit definitief en uitputtend beschreven wordt. We kunnen de analogie tussen de letterlijke en de symbolische betekenis niet verstandelijk beheersen, zegt Ricoeur (a.w. p. 17). En daarmee komen we ook bij wat we bedoelen wanneer we spreken over het ‘beeldende’ in de kunst: het beeld drukt iets uit wat uitgaat boven het puur verwijzende naar iets wat (ergens, ooit) bestond of bestaat in de wereld. Ricoeur haalt hierbij Bachelard aan: het beeld ‘voert ons naar de oorsprong van het sprekende wezen’; het stelt de taal ‘in haar staat van ontstaan’ (G. Bachelard, La Poétique de l’Espace. 1957 – a.w. p. 15,16).
Alleen wakker, 's nachts, ervaar ik de wereld anders. In het duister schuilt gevaar. We horen iets, maar we zien het niet. We tasten in het duister. We worden teruggeworpen op onszelf.
In Kafka’s notitie ‘Nachts/At Night/'s Nachts), uit het begin van de jaren twintig van de twintigste eeuw, staat:
‘Het is slechts toneelspel, een onschuldig zelfbedrog, dat ze in huizen slapen, in veilige bedden, onder een veilig dak ... in werkelijkheid zijn ze samengeschoold zoals ze dat ooit en steeds weer deden in een verlaten gebied, een kamp in de open lucht, ... onder een koude hemel op de koude aarde, ineengezakt waar ze eerder stonden.’
De eenzame wakkere, ‘s nachts, is de illusie van veiligheid en zekerheid kwijt. Hij ziet dat we kwetsbaar zijn, onder een koude hemel staan: er (b)lijkt n(N)iemand te zijn die om ons geeft, die op ons past.
De nacht is zo beeld van het koude duister in ons bestaan: de onverschilligheid van de kosmos. Wie geeft er om ons, als individuen? Het duister van de nacht is beeld van het kwade dat in ons bestaat, dat onverschillig omgaat met het leven van het individu. Het meisje zonder ouders in een vluchtelingenkamp, de dakloze vrouw in een wereldstad, de jongeman verstrikt in een sadistische chatgroep, het jonge dier dat gegrepen wordt door hyena’s, de man die doodgeschopt wordt door een voorbijganger, de slacht van een varken – de lijst lijkt eindeloos. Begrip is een droom.
Het woord ‘foto’ in fotografie komt van het Oudgriekse woord voor licht: phōs. Graferen betekent ‘schrijven’. Fotografie betekent dus: schrijven met licht. Vroeger, voor de komst van AI, gold fotografie dan ook als bewijs - in rechtszaken, bij de recherche en in de journalistiek. Gebeurtenissen en plaatsen konden ermee worden gedocumenteerd, vastgelegd: een foto loog niet.
Natuurlijk, de fotograaf kaderde en richtte, stelde de belichting in en drukte af – en liet daarmee zaken weg, maakte een keuze, interpreteerde wat belangrijk was en wat niet. Maar het met licht geschreven beeld was redelijk moeilijk te manipuleren en vrijwel iedere ingreep bleef zichtbaar, liet zijn sporen na. Daarmee was fotografie een medium dat werd geloofd: het liet de werkelijkheid zien zoals die was. De naakte werkelijkheid. Fotografie kon schril zijn, illusieloos, het schreef de realiteit met koud licht neer.
Er bestaat een zekere analogie tussen hoe de nacht de illusie van veiligheid en zekerheid kan wegnemen en hoe fotografie de naakte werkelijkheid toonde. Fotografie kan het duister neerschrijven met licht.
Kafka eindigt zijn notitie als volgt:
‘Waarom kijk je? Er moet tenslotte iemand toekijken, zegt men. Er moet iemand zijn die het ziet.’
/
At night, it is dark. Only when the sky is clear does the world reveal itself in the dark light reflected by the moon. Everyone is asleep – only you are there to see it.
Darkness is the absence of daylight: one sees less clearly, sees things differently, or does not see at all (blindness). The darkness of night hereby can become a symbol that gives matter for thought. In line with that darkness, the night itself can become a symbol also. For, a symbol is a manifestation of 'a mass of characterising intentions' in 'a case', says the French philosopher Paul Ricoeur (Symbols of Evil 1, Lemniscaat, Rotterdam, 1960, p. 13 - all translations to English are done by myself). By this he means: the word that signifies a thing simultaneously manifests a multitude of intended meanings (ibid. p. 14). By naming that one 'thing', many experiences and insights become conceivable and thus negotiable. Ricoeur says: 'The literal and obvious meaning points beyond itself to something that is like ...' (ibid. p. 17)
The first meaning is clear and unambiguous, but the second meaning is what Ricoeur calls 'opaque': many words are needed and possible to try to grasp it, without it ever being definitively and exhaustively described. We cannot intellectually master the analogy between the literal and symbolic meanings, says Ricoeur (ibid. p. 17). And this brings us to what we intend when we speak of the (poetic) 'image' in art: the image expresses something that goes beyond the purely referential to something that existed or exists (somewhere, sometime) in the world. Ricoeur quotes Bachelard here: the image 'takes us to the origin of the speaking being'; it places language 'in its state of origin' (G. Bachelard, La Poétique de l'Espace. 1957 – op. cit. pp. 15,16).
Awake alone, at night, I experience the world differently. Danger lurks in the darkness. We hear something, but we do not see it. We are in the dark. We are thrown back upon ourselves.
In Kafka's notation 'Nachts/At Night/'s Nachts), from the early 1920s, it says:
'It is just play acting, an innocent self-deception, that they sleep in houses, in safe beds, under a safe roof ... in reality they have flocked together as they once had once upon a time and again later in a deserted region, a camp in the open, ... under a cold sky on cold earth, collapsed where once they had stood.'
The lonely wakeful one, at night, has lost the illusion of safety and certainty. He sees that we are vulnerable, standing under a cold sky: there appears to be no o(O)ne that cares about us, who looks after us.
The night is thus an image of the cold darkness in our existence: the indifference of the cosmos. Who cares about us as individuals? The darkness of the night is also an image of the evil that exists within us, which is indifferent to the lifes of individuals. The girl without her parents in a refugee camp, the homeless woman in a big city, the young man caught up in a sadistic chat group, the young animal seized by hyenas, the man kicked to death by a passer-by, the slaughter of a pig – the list seems endless. Understanding is a dream.
The word 'photo' in photography comes from the Ancient Greek word for light: phōs. To engrave means 'to inscribe'. Photography therefore means: writing with light. In the past, before the introduction of AI, photography was regarded as evidence – in courts of law, in criminal investigations and in journalism. It documented and recorded events and places truthfully: a photograph did not lie.
Of course, the photographer framed and focused, adjusted the lighting and pressed the shutter – and in doing so left things out, made choices, interpreted what was important and what was not. But the photographic image, written with light, was fairly difficult to manipulate and almost every intervention remained visible, left its traces. This made photography a trusted medium: it recorded reality as it actually was. The raw reality. Photography could be stark, illusionless, capturing reality with cold light.
There is a certain analogy between how the night can take away the illusion of safety and security and how photography showed the raw reality. Photography can capture darkness with light.
Kafka ends his notation as follows:
‘Why are you watching? Someone must watch, it is said. Someone must be there.’
TK 11-01-2026
Darkness is the absence of daylight: one sees less clearly, sees things differently, or does not see at all (blindness). The darkness of night hereby can become a symbol that gives matter for thought. In line with that darkness, the night itself can become a symbol also. For, a symbol is a manifestation of 'a mass of characterising intentions' in 'a case', says the French philosopher Paul Ricoeur (Symbols of Evil 1, Lemniscaat, Rotterdam, 1960, p. 13 - all translations to English are done by myself). By this he means: the word that signifies a thing simultaneously manifests a multitude of intended meanings (ibid. p. 14). By naming that one 'thing', many experiences and insights become conceivable and thus negotiable. Ricoeur says: 'The literal and obvious meaning points beyond itself to something that is like ...' (ibid. p. 17)
The first meaning is clear and unambiguous, but the second meaning is what Ricoeur calls 'opaque': many words are needed and possible to try to grasp it, without it ever being definitively and exhaustively described. We cannot intellectually master the analogy between the literal and symbolic meanings, says Ricoeur (ibid. p. 17). And this brings us to what we intend when we speak of the (poetic) 'image' in art: the image expresses something that goes beyond the purely referential to something that existed or exists (somewhere, sometime) in the world. Ricoeur quotes Bachelard here: the image 'takes us to the origin of the speaking being'; it places language 'in its state of origin' (G. Bachelard, La Poétique de l'Espace. 1957 – op. cit. pp. 15,16).
Awake alone, at night, I experience the world differently. Danger lurks in the darkness. We hear something, but we do not see it. We are in the dark. We are thrown back upon ourselves.
In Kafka's notation 'Nachts/At Night/'s Nachts), from the early 1920s, it says:
'It is just play acting, an innocent self-deception, that they sleep in houses, in safe beds, under a safe roof ... in reality they have flocked together as they once had once upon a time and again later in a deserted region, a camp in the open, ... under a cold sky on cold earth, collapsed where once they had stood.'
The lonely wakeful one, at night, has lost the illusion of safety and certainty. He sees that we are vulnerable, standing under a cold sky: there appears to be no o(O)ne that cares about us, who looks after us.
The night is thus an image of the cold darkness in our existence: the indifference of the cosmos. Who cares about us as individuals? The darkness of the night is also an image of the evil that exists within us, which is indifferent to the lifes of individuals. The girl without her parents in a refugee camp, the homeless woman in a big city, the young man caught up in a sadistic chat group, the young animal seized by hyenas, the man kicked to death by a passer-by, the slaughter of a pig – the list seems endless. Understanding is a dream.
The word 'photo' in photography comes from the Ancient Greek word for light: phōs. To engrave means 'to inscribe'. Photography therefore means: writing with light. In the past, before the introduction of AI, photography was regarded as evidence – in courts of law, in criminal investigations and in journalism. It documented and recorded events and places truthfully: a photograph did not lie.
Of course, the photographer framed and focused, adjusted the lighting and pressed the shutter – and in doing so left things out, made choices, interpreted what was important and what was not. But the photographic image, written with light, was fairly difficult to manipulate and almost every intervention remained visible, left its traces. This made photography a trusted medium: it recorded reality as it actually was. The raw reality. Photography could be stark, illusionless, capturing reality with cold light.
There is a certain analogy between how the night can take away the illusion of safety and security and how photography showed the raw reality. Photography can capture darkness with light.
Kafka ends his notation as follows:
‘Why are you watching? Someone must watch, it is said. Someone must be there.’
TK 11-01-2026